Główna
Aktualności
Katalog kosztów związanych z komercjalizacją – przeznaczenie ustawowej części środków przyz
2017-01-25

Ustawa z 4 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej (Dz. U z 2016 r., poz. 1933 – dalej mała ustawa o innowacyjności) wprowadza bardzo istotne z punktu widzenia komercjalizacji zmiany w ustawie z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 2045, ze zmianami – dalej  ustawa o finansowaniu nauki). W art. 18 dotyczącym finansowania działalności statutowej jednostek naukowych dodano ust. 1a i ust. 1b, które określają wysokość środków, które obowiązkowo od 1 stycznia 2017 roku jednostki naukowe będą musiały przeznaczać na działania związane z komercjalizacją. Ustawodawca wyznaczył jednostkom limit przeznaczania środków na te działania – nie mniej niż 2% środków finansowych przyznanych na utrzymanie potencjału badawczego.

Zakres działań objętych tymi przepisami jest zdefiniowany w ustawie o finansowaniu nauki (art. 18 ust. 1 lit h) jako działania związane z komercjalizacją wyników badań naukowych i prac rozwojowych, polegające na analizie potrzeb rynku, stanu techniki, możliwości ochrony patentowej efektów tej działalności oraz opracowaniu projektów komercjalizacji. Jak podkreślono w nowelizacji każda podstawowa jednostka organizacyjna uczelni (wydział), w której utworzono ogólnouczelniane centrum transferu technologii jest zobowiązana finansować działania tego centrum w zakresie działań związanych z komercjalizacją. Ze względu na fakt, iż ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U z 2016 r., poz. 1842, ze zmianami – dalej PoSW) ogranicza zakres działań centrum transferu technologii jedynie do komercjalizacji bezpośredniej (czyli sprzedaży wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami albo oddawanie do używania tych wyników lub know-how, w szczególności na podstawie umowy licencyjnej, najmu oraz dzierżawy – art. 2 ust. 1 pkt 35 PoSW), jedynie koszty związane z tego typu działaniami będą kosztami uzasadnionymi. Warto podkreślić, że nieprzeznaczenie przez dany wydział wymaganych 2% środków finansowych przyznanych na utrzymanie potencjału badawczego na komercjalizację lub nieprawidłowe rozliczenie kosztów związanych z komercjalizacją może skutkować wydatkowaniem dotacji niezgodnie z przeznaczeniem i narazić osoby decyzyjne na odpowiedzialność związaną z dyscypliną finansów publicznych.

Aby dobrze zaplanować wydatki w tym zakresie warto również zapoznać się  z uzasadnieniem projektu małej ustawy o innowacyjności. Z uzasadnienia wynika, że główną intencją ustawodawcy było ustabilizowanie finansowania działań związanych z komercjalizacją wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Ta stabilizacja dotyczy zarówno dużych uczelni, w których już funkcjonują centra transferu technologii (czyli jednostki powołane zgodnie z PoSW w celu komercjalizacji bezpośredniej) oraz uczelni mniejszych, w których tego typu centrów nie utworzono. W pierwszym przypadku finansowanie działań dotyczyć będzie bezpośrednio funkcjonujących centrów transferu technologii, które dzięki temu zyskają środki na swoją bieżącą działalność. W przypadku jednostek naukowych, które nie utworzyły centrum transferu technologii finansowanie działań związanych z komercjalizacją wyników badań może być bardziej elastyczne i np. dotyczyć nie tylko komercjalizacji bezpośredniej, ale również komercjalizacji pośredniej (czyli kosztów wspierających proces obejmowania lub nabywania udziałów lub akcji w spółkach w celu wdrożenia lub przygotowania do wdrożenia wyników badań naukowych, prac rozwojowych lub know-how związanego z tymi wynikami art. 2 ust. 1 pkt 36 PoSW), ale w praktyce może również wymagać koordynacji wewnętrznej i kontroli prawidłowości wydatkowania takiej dotacji. To zróżnicowanie jednostek naukowych i ich aktywności w obszarze komercjalizacji zaznaczono również w uzasadnieniu projektu małej ustawy o innowacyjności.

Ze względu na to, że wskazany przez ustawodawcę próg finansowania działań związanych z komercjalizacją jest progiem minimalnym w praktyce samo zaplanowanie określonej puli środków może nie wystarczyć – konieczne będzie zorganizowanie bieżącego systemu kontroli tych wydatków przez uczelnie. Jest to również ważne z punktu widzenia katalogu kosztów, które będą kosztami dopuszczalnymi i zgodnymi z wymaganiami ustawodawcy.

Katalog dopuszczalnych kosztów wynikających z działań związanych z komercjalizacją wyników badań naukowych i prac rozwojowych jest określony przez ustawodawcę. Może on zatem dotyczyć kosztów wynagrodzeń osób zatrudnionych, niezbędnego sprzętu, materiałów lub specjalistycznych usług zewnętrznych, przy czym zgodnie z ustawą obowiązki osób zatrudnionych, zakupiony sprzęt, materiały lub specjalistyczne usługi muszą dotyczyć wyłącznie określonych działań tj. analizy potrzeb rynku, stanu techniki, możliwości ochrony patentowej efektów tej działalności oraz opracowania projektów komercjalizacji.

Zgodnie z powyższymi wytycznymi można określić przykładowe kategorie działań, które będą wypełniały tak zdefiniowane wymagania. Należą do nich m.in.:

  • badania rynku, badania marketingowe, badania popytu i związane z nimi definiowanie modelu biznesowego, definiowanie produktu pod kątem zapotrzebowania rynkowego,
  • badania stanu techniki, badania czystości i zdolności patentowej, badania porównawcze technologii i dostępnych na rynku produktów, badania freedom to operate,
  • przygotowanie dokumentacji zgłoszeniowej i dokonanie zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP lub odpowiedniego zagranicznego organu, niezbędne tłumaczenia dokumentacji, działania związane z postępowaniem przed Urzędem Patentowym RP lub odpowiednim zagranicznym organem, odparcie zarzutów niespełnienia warunków wymaganych do uzyskania monopolu prawnego prawa własności przemysłowej, koszty zastępstwa prawnego i procesowego, zarówno w Urzędzie Patentowym Rzeczypospolitej Polskiej, jak i w odpowiednim zagranicznym organie, koszty walidacji patentów europejskich lub rejestracji jednolitego skutku,
  • projektowanie (planowanie) komercjalizacji, tworzenie i weryfikacja strategii komercjalizacji, przygotowywanie wniosków projektowych na projekty związane z komercjalizacją.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Materiał opracowany przez:

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Powróć do listy wiadomośći