Jak założyć własną działalność gospodarczą

Czytaj o:

Formy działalności gospodarczej

Zakładając własną firmę, najpierw należy dokonać wyboru jej formy prawnej, gdyż każda z nich wiąże się zarówno z pewnymi prawami, jak i obowiązkami. Własne przedsiębiorstwo może być prowadzonę w następujących formach:

a) indywidualnej działalności gospodarczej,

b) spółki osobowej,

c) spółki kapitałowej.

Spośród spółek osobowych wyróżniają się:

  • spółki cywilne,
  • spółki jawne,
  • spółki partnerskie,
  • spółki komandytowe,
  • spółki komandytowo-akcyjne.

Spółki kapitałowe z kolei można podzielić na:

  • spółki z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • spółki akcyjne.

Indywidualna działalność gospodarcza (firma jednoosobowa) -  najbardziej popularną formą prawną

Młodzi przedsiębiorcy, rozpoczynając swoją przygodę z biznesem, najczęściej wybierają indywidualną działalność gospodarczą. Założenie i prowadzenie firmy jednoosobowej jest stosunkowo proste i nie wymaga od założycieli wielkiego kapitału startowego, chociaż procedura jej rejestracji na pozór wydaje się być trudna i skomplikowana.

Powszechnie dominuje opinia o rozbudowanej biurokracji, z którą trzeba się zmierzyć w trakcie zakładania firmy, jednak wiele osób, które przeszły ten proces, wspominają, że rejestracja firmy nie sprawiła większych trudności. Poza tym, od 1 stycznia 2012 roku istnieje możliwość założenia działalności gospodarczej przez internet.

 

Przeczytaj porady i uwagi...

Rejestracja firmy on-line

Od dnia 1 stycznia 2012 roku rejestracja działalności gospodarczej odbywa się wyłącznie drogą elektroniczną, już w lipcu ubiegłego roku zaczęła funkcjonować Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (dalej: CEIDG) prowadzona przez Ministerstwo Gospodarki w postaci rejestru elektronicznego. CEIDG jest to baza przedsiębiorców a zgromadzone w niej informacje publikowane są w Internecie. Oprócz założenia firmy nowy system umożliwia także zgłaszanie płatnika składek ZUS oraz uzyskiwanie numeru REGON. Osoba fizyczna, która chce założyć własną działalność, powinna złożyć wniosek (zwolniony od opłat) o wpis do CEIDG wypełniając formularz elektroniczny dostępny na portalu www.ceidg.gov.pl. Następnie system automatycznie generuje na adres elektroniczny wnioskodawcy potwierdzenie o złożeniu wniosku (lub wysyła informację o ewentualnych błędach do korekty).

Podpisy

Podpisanie formularza jest konieczne i w tej sprawie są przewidziane dwa możliwe rozwiązania: wykorzystanie podpisu elektronicznego, który jest niestety dosyć kosztowny (trzeba go zakupić), bądź skorzystanie z bezpłatnego zaufanego profilu, do uzyskania którego jest wymagane potwierdzenia tożsamości, a zatem niezbędna wizyta w urzędzie, która ma być poprzedzona zalogowaniem się i złożeniem wniosku o założenie profilu na platformie ePUAP.

Dla osób, które wolą załatwiać podobne sprawy osobiście, przewidziane są inne rozwiązania, np. wizyta i złożenie w urzędzie wypełnionego on-line lub tradycyjnego wniosku papierowego, dopuszcza się też wysłanie wniosku drogą pocztową, z tym jednak zastrzeżeniem, że podpis wnioskodawcy musi mieć potwierdzenie notarialnie. Następnie dane z wniosków zostaną wprowadzone przez urzędników do rejestru elektronicznego. Do wniosku dołącza się również oświadczenie o braku orzeczonych zakazów w stosunku do wnioskodawcy.

Wpis do rejestru elektronicznego uzyskuje się w momencie poprawnie złożonego wniosku i nie później niż następnego dnia roboczego po dniu jego wpływu. W terminie siedmiu dni roboczych od złożenia wniosku istnieje możliwość korekty lub zmiany danych, przy czym pamiętać należy, że droga jego uzupełnienia zależna jest od formy, w jakiej wniosek został złożony. Działalność można już rozpocząć w dniu złożenia wniosku.

Należy dodać, że NIP wnioskodawcy stanowi numer identyfikacyjny w bazie CEIDG, tak więc w momencie rozpoczęcia działalności gospodarczej NIP osoby fizycznej staje się NIP nowego przedsiębiorcy.

Zmiany w rejestracji nie wnoszą żadnych zmian w zakresie reglamentowanej działalności gospodarczej, a zatem obowiązek uzyskania koncesji, zezwoleń lub licencji w określonych dziedzinach pozostał jak i dotychczas. W odniesieniu do działalności regulowanej wystarczy złożenie oświadczenia o spełnianiu warunków wymaganych do prowadzenia danej działalności gospodarczej. Dopiero po uzyskaniu koncesji, zezwolenia albo zaświadczenia o wpisie do rejestru działalności regulowanej możliwe jest rozpoczęcie działalności. Wyjątek stanowi działalność regulowana, którą można podjąć po 14 dniach od  momentu złożenia oświadczenia (pod warunkiem braku zastrzeżeń ze strony organu prowadzącego rejestr).

Działalność wymagająca uzyskania koncesji i licencji

Mimo posiadanej swobody gospodarczej w przypadku niektórych rodzajów działalności przepisy nakładają obowiązek uzyskania koncesji i zezwolenia.

O koncesję należy starać się, gdy zamierza się prowadzić następujące rodzaje działalności:

  • ochrona osób i mienia;
  • rozpowszechnianie programów radiowych i telewizyjnych;
  • poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin, wydobywanie kopalin ze złóż, bezzbiornikowe magazynowanie substancji oraz składowanie odpadów w górotworze, w tym w podziemnych wyrobiskach górniczych;
  • wytwarzanie i obrót materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym;
  • wytwarzanie, przetwarzanie, magazynowanie, przesyłanie, dystrybucja i obrót paliwami i energią;
  • przewozy lotnicze.

Koncesja jest udzielana przez  ministra właściwego ze względu na rodzaj działalności, od czego należy wskazać przede wszystkim jeden wyjątek – w razie chęci założenia własnej telewizji lub radia, należy zwrócić się nie do Ministerstwa, lecz do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która kontroluje kwestie związane z nadawaniem programów w eterze (działalność nadawcza w Internecie takiego obowiązku nie nakłada).
Wszelkie koncesje udzielane są na określony czas, zależny od rodzaju działalności – od 2 do 50 lat.

Oprócz koncesji należy zwrócić uwagę na działalność regulowaną, czyli wymagającą spełnienia dokładnie określonych warunków, a są to przede wszystkim:

  • wyrób i rozlew wyrobów winiarskich, napojów spirytusowych; wyrób, oczyszczanie, skażanie, odwadnianie alkoholu etylowego;
  • usługi detektywistyczne;
  • prowadzenie kantoru;
  • działalność telekomunikacyjna;
  • organizowanie imprez turystycznych oraz pośredniczenie na zlecenie klientów w zawieraniu umów o świadczenie usług turystycznych;
  • świadczeniu usług turystycznych obejmujących: polowania wykonywane przez cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, polowania za granicą;
  • prowadzenie stacji kontroli pojazdów;
  • organizacja profesjonalnego współzawodnictwa sportowego;
  • prowadzenie: indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej, grupowej praktyki lekarskiej oraz kształcenie i kształcenie podyplomowe lekarzy i lekarzy dentystów;
  • prowadzenie indywidualnej praktyki pielęgniarek, położnych, indywidualnej specjalistycznej praktyki pielęgniarek, położnych albo grupowej praktyki pielęgniarek, położnych, a także kształcenie podyplomowe pielęgniarek i położnych
  • przechowywanie dokumentacji osobowej i płacowej pracodawców o czasowym okresie przechowywania;
  • organizacja wyścigów konnych;
  • konfekcjonowanie i obrót środkami ochrony roślin;
  • obrót materiałem siewnym;
  • wytwarzanie i magazynowanie biokomponentów;
  • prowadzenie ośrodka szkolenia kierowców, pracowni psychologicznej dla instruktorów, egzaminatorów i kierowców. Organizowanie kursów dokształcających dla kierowców przewożących towary niebezpieczne;
  • prowadzenie przedsiębiorstwa składowego (domu składowego);
  • działalność pocztowa nie wymagająca zezwolenia.

W powyższych przypadkach należy uzyskać wpis do Rejestru Działalności Regulowanej.

I jeszcze trzy dziedziny wymagające uzyskania licencji:

  • pośrednictwo w obrocie nieruchomościami i zarządzanie nieruchomościami;
  • wykonywanie usług transportu drogowego; wykonywanie przewozów kolejowych osób lub rzeczy oraz udostępniania pojazdów trakcyjnych;
  • prowadzenie agencji pracy, agencji pracy tymczasowej, instytucji szkoleniowej dla bezrobotnych organizującej szkolenia za środki publiczne.

Indywidualna działalność gospodarcza

Procedura rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej

  1. Czym jest działalność gospodarcza?
  2. Wybór nazwy i zakresu działalności
  3. Wpis do ewidencji działalności gospodarczej
  4. Załatwienie Numeru REGON
  5. Załatwienie Numeru Identyfikacji Podatkowej
  6. Wybór formy opodatkowania
  7. Podatek VAT
  8. Wybór pieczątki
  9. Założenie rachunku bankowego
  10. Zgłoszenie do ubezpieczeń
  11. Zezwolenia, koncesje, działalność regulowana
  12. Wymogi sanitarne, bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pojęcie działalności gospodarczej

Pojęcie działalności gospodarczej zgodnie z art. 2 Ustawy o swobodzie działalności gospodarczej z 2 sierpnia 2004 roku (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 z póź. zm.), oznacza  zarobkową działalność wytwórczą, handlową, budowlaną i usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły.

Nazwa firmy i zakres jej działalności

Krok pierwszy: wybieramy nazwę firmy, która będzie potrzebna do prowadzenia działalności gospodarczej. Nazwą firmy osoby fizycznej jest - zgodnie z art. 434 Kodeksu Cywilnego - jej imię i nazwisko.

Z tego względu wszystkie osoby fizyczne prowadzące indywidualnie działalność gospodarczą lub zawodową muszą w nazwie swojej firmy zamieścić swoje własne imię i nazwisko. Dodatkowo, do celów łatwiejszej identyfikacji firmy warto w nazwie zawrzeć informację o profilu działalności lub inną unikalną nazwę. Pełną nazwą firmy należy posługiwać się głównie w kontaktach z urzędami i instytucjami oraz przy podpisywaniu dokumentów prawnych, natomiast w kontaktach codziennych oraz w elementach wizualnych (szyld nad sklepem, ulotka reklamowa) używać należy raczej nazwy skróconej.

W trakcie tworzenia nazwy powinna pojawić się kwestia bardziej szczegółowego określenia, czym będzie się zajmować nasza firma. Przy składaniu dokumentów rejestracyjnych należy przewidzieć wszystkie możliwe zakresy działania przedsiębiorstwa, gdyż tylko w zgłoszonych obszarach będzie można prowadzić działalność.

Następnym krokiem jest rejestracja w ewidencji działalności gospodarczej w Urzędzie Miasta bądź Gminy.

Formalności związane z wpisem do ewidencji, a także z uzyskaniem numeru REGON i NIP

Po zarejestrowaniu działalności gospodarczej, będąc już przedsiębiorcą, należy uzyskać numer identyfikacyjny krajowego rejestru urzędowego podmiotów gospodarki narodowej (numer REGON).

W rejestrze tym zamieszczają się następujące informacje o firmie:

  • nazwa i adres siedziby oraz nazwisko i imiona oraz miejsce zamieszkania
  • i identyfikator systemu ewidencji ludności (PESEL) właściciela,
  • forma prawna i forma własności,
  • wykonywana działalność, w tym rodzaj przeważającej działalności,
  • data powstania, rozpoczęcia, zawieszenia, zakończenia działalności,
  • nazwa organu rejestrowego lub ewidencyjnego, nazwa rejestru (ewidencji) i numer nadany przez ten organ.

Numer REGON jest niezbędny w kontaktach z Urzędem Skarbowym i Zakładem Ubezpieczeń Społecznych oraz do zawierania umów z kontrahentami i w rozliczeniach z nimi. Numer REGON powinien być także zamieszczany na pieczęciach firmowych i drukach urzędowych.

Kolejnym krokiem w założeniu firmy jest poinformowanie o rozpoczęciu działalności gospodarczej właściwego Urzędu Skarbowego. Przedsiębiorca jest zobowiązany do rejestracji dla celów podatkowych (m.in. podatku od towarów i usług, jeżeli będzie płatnikiem VAT). Prowadząc działalność gospodarczą we własnym imieniu, do celów podatkowych związanych z prowadzoną działalnością należy posługiwać się tym samym numerem NIP, który został nadany danej osobie jako osobie fizycznej. Zaświadczenie o nadaniu numeru NIP odbieramy w Urzędzie Skarbowym właściwym ze względu na miejsce zamieszkania lub otrzymujemy pocztą (rejestracja w Urzędzie Skarbowym trwa około miesiąca od momentu złożenia wymaganych dokumentów).

Warto wiedzieć, że mimo zarejestrowania j firmy oraz uzyskania numerów NIP i REGON nadal pozostaje się przedsiębiorcą na papierze. Pierwsze zobowiązania wobec Skarbu Państwa (podatki czy składki ZUS) należy uregulować w momencie faktycznego rozpoczęcia działalności, tzn., po podpisaniu pierwszej umowy handlowej, dokonanego zakupu, wystawionej faktury.

Wybór formy opodatkowania

Po rozpoczęciu działalności gospodarczej należy poinformować Urząd Skarbowy o tym, jaka forma opodatkowania podatkiem dochodowym jest wybierana oraz sposobie prowadzenia księgowości.

Wybierając opodatkowanie na zasadach ogólnych (oparte o księgę przychodów i rozchodów), podatek oblicza się od dochodu, który uzyskuje się przez odjęcie poniesionych kosztów od uzyskanych przychodów. Zaliczkę na podatek dochodowy odprowadzamy na konto Urzędu Skarbowego tylko wówczas, gdy różnica między przychodami i kosztami ma wartość dodatnią.

Z formy opodatkowania na zasadach ogólnych można jednak zrezygnować i wybrać jako formę opodatkowania kartę podatkową albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.

Karta podatkowa to bardzo wygodna dla drobnych przedsiębiorców forma rozliczania się z Urzędem Skarbowym, gdyż  nie wymaga prowadzenia żadnej ewidencji podatkowej. W tym wypadku niezależnie od osiąganego dochodu, co miesiąc płacimy z góry określoną kwotę.

Formą uproszczonej ewidencji podatkowej, w której ujmuje się tylko przychód osiągany przez firmę., jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, gdzie należną zaliczkę na podatek dochodowy oblicza się na podstawie przychodu  - nie potrącając kosztów.

Podatek VAT

Osoby rozpoczynające wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT są zwolnione od tego podatku, jeżeli przewidywana przez te osoby wartość sprzedaży towarów i usług nie przekroczy w danym roku, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej kwocie 10 000 euro (według kursu euro z dnia 1 października roku poprzedzającego rok podatkowy), zaś w przypadku osób prowadzących przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzających funduszami powierniczymi, agentów, zleceniobiorców lub innych osób świadczących usługi o podobnym charakterze 30-krotność kwoty prowizji lub innych postaci wynagrodzeń za wykonanie usług nie przekroczy kwoty wyrażonej w złotych, odpowiadającej kwocie 50 000 zł.

Wybór pieczątki

Dysponując już wpisem do ewidencji i numerami REGON i NIP, możemy wyrobić pieczątkę firmową. Będzie ona przydatna przy załatwianiu szeregu formalności w urzędach, a także przy wystawianiu rachunków i faktur (chociaż nie istnieje żadna regulacja prawna nakazująca wyrobienie pieczątki, jednak znacznie ułatwia ona wypełnianie druków).

Na pieczątce należy umieścić:

  • pełną nazwę firmy zawierającą co najmniej imię i nazwisko,
  • adres, pod którym będzie prowadzona działalność gospodarczą,
  • numer identyfikacji REGON i NIP.

Wizyta w banku

Kolejnym krokiem w założeniu własnej firmy jest wizyta w banku i założenie bankowego rachunku firmowego.

Zgłoszenie do ubezpieczeń

Prowadząc działalność gospodarczą wymagane jest płacenie składek na ubezpieczenia społeczne za siebie oraz zatrudnionych pracowników. To podstawa pozwalająca na uzyskanie w przyszłości jako przedsiębiorca, renty lub emerytury, a jednocześnie możliwość do korzystania z opieki medycznej. Dlatego tuż po rozpoczęciu działalności należy zarejestrować się jako płatnik tych składek.

Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przedsiębiorca obowiązany jest odprowadzać 3 rodzaje składek, na:

  • Ubezpieczenie Społeczne
  • Ubezpieczenie Zdrowotne
  • Fundusz Pracy

Zezwolenia, koncesje i działalność regulowana

Podejmując decyzję o prowadzeniu działalności gospodarczej należy pamiętać, że wiele obszarów podlega ustawowym ograniczeniom, które pozwalają na wykonywanie zawodu lub prowadzenie działalności wyłącznie w przypadku posiadanych kwalifikacji i uprawnień zawodowych, inne z kolei wymagają uzyskania zezwoleń lub koncesji, a niektóre nawet muszą zostać zgłoszone do rejestru działalności regulowanej.

Państwowa Inspekcja Sanitarna

W przypadku prowadzenia działalności związanej z produkcją i obrotem żywnością, handlem artykułami spożywczymi, usługami gastronomicznymi i hotelarskimi, prowadzeniem salonów fryzjersko-kosmetycznych lub gabinetów medycznych, przed oficjalnym otwarciem należy ubiegać się o pozytywną opinię Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub Sanitarno-Epidemiologicznej. Uzyskanie powyższej opinii oznacza, że zostały spełnione wszystkie niezbędne warunki techniczne i organizacyjne w prowadzeniu wybranej działalności gospodarczej. Procedury wymagane do spełnienia norm sanitarno-epidemiologicznych są normowane przez wiele odrębnych aktów prawnych.

Prowadzenie działalności gospodarczej w innych krajach Unii Europejskiej

Utrzymanie wspólnego rynku wewnętrznego jest jedną z podstaw funkcjonowania  Unii Europejskiej. Oznacza to, że w jej granicach obowiązują poniższe zasady:

  • Swobodny przepływ towarów;
  • Swobodny przepływ osób (w tym pracowników);
  • Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej;
  • Swobodny przepływ usług;
  • Swobodny przepływ kapitału i płatności.

Czytaj dalej...