Instytucje i programy wspierające transfer technologii w Polsce

Czytaj o:

  • Czym jest transfer technologii;
  • Czym jest własność intelektualna;
  • Instytucjach i programach wspierających transfer technologii w Polsce;
  • Ochronie własności intelektualnej;
  • Zasadach dobrego zarządzania własnością intelektualną.

Transfer technologii

Proces transferu technologii jest procesem transferu osiągnięć naukowych z jednej organizacji do innej w celu dalszego rozwoju i komercjalizacji. Zazwyczaj proces ten zawiera:

  • identyfikację nowych technologii,
  • ochronę technologii poprzez patentowanie i prawa autorskie,
  • sformułowanie strategii rozwoju i komercjalizacji w takich obszarach, jak marketing i przekazywanie licencji istniejącym prywatnym przedsiębiorstwom oraz tworzenie nowych technologicznych przedsiębiorstw.

Transfer technologii jest pojęciem używanym dla opisania formalnego przeniesienia prawa do używania i komercjalizacji wynalazków i innowacji powstałych w placówkach naukowych do innego partnera. Główne kroki w tym procesie to ujawnienie innowacji, patentowanie równocześnie z publikacją wyników badań i udzielanie licencji przedsiębiorstwom w celu ich komercjalizacji.

Rodzaje transferu:

1. Niekomercyjny, który obejmuje:

  • wiedzę przekazywaną bezpłatnie (studia i staże),
  • stowarzyszenia zawodowe i profesjonalne,
  • wzajemne przekazywanie licencji,
  • wiedzę przekazywaną w ramach firm oraz koncernów (np. międzynarodowych).

 2. Komercyjny obejmujący:

  • transfer zmaterializowany,
  • obrót licencjami na wynalazki, wzory użytkowe oraz know-how,
  • szeroko rozumianą informację (w tym wiedzę cichą).

Transfer technologii możemy podzielić też na:

1. Pasywny, gdzie wyróżniamy:

  • transfer informacji,
  • wejście w posiadane wiedzy i jej ochrona,
  • rozwój aplikacji.

2. Aktywny, a mianowicie – komercjalizację technologii.

Instytut Innowacji i Technologii (IIT)

Został powołany w 2011 roku przez Politechnikę Białostocką. Jego głównym zadaniem jest wdrażanie do produkcji wynalazków i nowych rozwiązań technicznych. Instytut zajmuje się zleceniami skierowanymi w stronę naukowców przez przemysł, a także wdraża pomysły, których autorami są naukowcy. Tak więc zadaniem powstałej placówki jest komercjalizacja badań naukowych. IIT świadczy wszelkie usługi doradcze dotyczące całego procesu wdrożenia (ustalenie istoty wynalazku, tworzenie z niego produktu rynkowego, przygotowanie wniosku patentowego, produkcja prototypu, poszukiwanie inwestorów do powołania spółki spin-off/out).

 

Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP)

UPRP jest organem centralnym administracji rządowej, powołanym do udzielania praw wyłącznych oraz prowadzenia rejestrów udzielonych patentów. Urząd udziela ochrony prawnej na przedmioty własności przemysłowej, gromadzi i udostępnia dokumentację i literaturę patentową, a także współtworzy i popularyzuje wiedzę z dziedziny własności przemysłowej.

Tak np. Urząd udziela praw wyłącznych na:

  • wynalazki,
  • wzory użytkowe,
  • wzory przemysłowe,
  • znaki towarowe,
  • oznaczenia geograficzne i inn.

Ciekawostka:
rejestracja pierwszego znaku towarowego w Polsce odbyła się 1 kwietnia 1924 r., a pierwszy patent  został udzielony 24 kwietnia 1924 r.

Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO)

Jest agendą ONZ, zajmuje się koordynacją i opracowaniem regulacji w zakresie systemu ochrony własności intelektualnej. Organizacja również świadczy pomoc prawną i technologiczną.

 

Tymczasowe zgłoszenie patentowe - USA

Tworzące własność intelektualną instytucje akademickie często traktują ochronę patentową jako inwestycje bardzo kosztowną. Jest to jednak kwestia wielce istotna, dlatego system patentowy USA przewidział rozwiązanie dla firm z ograniczonym zasobem budżetowym – jest nim tymczasowe zgłoszenie patentowe dostępne dla twórców z całego świata, pozwala ono zabezpieczyć datę pierwszeństwa i ochronę wynalazku przez 12 miesięcy od momentu zgłoszenia. Tymczasowe zgłoszenie patentowe istnieje już od 1995 roku i tylko w Stanach Zjednoczonych, umożliwia ono wejście wynalazku na rynek amerykański przy relatywnie niewielkich kosztach. Zgłoszenie tymczasowe ma wiele zalet, ale również ma swoje wady, wiec bardzo ważne jest umiejętne zarządzanie procesem tejże ochrony patentowej.

Czytaj dalej...

Własność intelektualna

Własność intelektualna - to prawa odnoszące się do dzieł, interpretacji, wynalazków, odkryć naukowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych służących do ochrony przed nieuczciwą konkurencją, a także wszelkie inne prawa dotyczące działalności intelektualnej w dziedzinie przemysłowej, naukowej, literackiej i artystycznej.
Pojęcie własności intelektualnej obejmuje następujące dziedziny:

  • własność przemysłową, której przedmiotem są w szczególności wynalazki, wzory użytkowe i przemysłowe, znaki towarowe,
  • prawo autorskie i prawa pokrewne,
  • ochronę innych dóbr intelektualnych, w szczególności know-how,
  • zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Własność przemysłowa - to rodzaj praw wyłącznych wynikających z międzynarodowego systemu ochrony, którego fundamentem jest pozostająca do dziś w mocy Konwencja paryska z 1883 r. Zgodnie z którą przedmiotem ochrony własności przemysłowej są patenty na wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwy handlowe i oznaczenia pochodzenia, a także zwalczanie nieuczciwej konkurencji.

Celem ochrony własności przemysłowej jest:

  • ochrona własnych dóbr niematerialnych,
  • korzystanie z wiedzy ujawnionej w cudzych rozwiązaniach.

Patent - to dokument ujawniający nowe rozwiązanie techniczne (konstrukcję, technologię, substancję) o cechach wynalazku i potwierdzający nadanie uprawnionemu do tego rozwiązania wyłącznego prawa na zawodowe i zarobkowe korzystanie. Potocznie patent to opatentowany wynalazek.

Prawa autorskie to:

  • ogół praw przysługujących autorowi utworu,
  • przepisy upoważniające autora do decydowania o użytkowaniu dzieła i czerpaniu z niego korzyści,
  • przedmiotem prawa autorskiego jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia (utwór).

W szczególności przedmiotem prawa autorskiego są utwory:

  • wyrażone słowem, symbolami matematycznymi, znakami graficznymi (literackie, publicystyczne, naukowe, kartograficzne oraz programy komputerowe),
  • plastyczne,
  • fotograficzne,
  • lutnicze,
  • wzornictwa przemysłowego,
  • architektoniczne, architektoniczno-urbanistyczne i urbanistyczne,
  • muzyczne i słowno-muzyczne,
  • sceniczne, sceniczno-muzyczne, choreograficzne i pantomimiczne,
  • audiowizualne (w tym filmowe).

Ochroną w ramach prawa autorskiego objęty może być wyłącznie sposób wyrażenia. Natomiast nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne. Należy pamiętać, że utwór to dobro niematerialne, które należy odróżnić od przedmiotu materialnego, na jakim został utrwalony i za pomocą którego można się z nim zapoznać (nośnik). Utwór jest chroniony od momentu przedstawienia go choćby jednej osobie poza twórcą, niezależnie od spełnienia jakichkolwiek formalności. Twórca nie musi oznaczać swojego utworu jakąkolwiek adnotacją, zastrzeżeniem, ani dokonywać rejestracji utworu.

Prawa autorskie mają charakter:

  • majątkowy,
  • osobisty.

Prawa autorskie majątkowe obejmują:

  • prawo do korzystania z utworu na wszystkich polach eksploatacji,
  • prawo do rozporządzania utworem na wszystkich polach eksploatacji,
  • prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu.

Prawa autorskie majątkowe są zbywalne.

Prawa autorskie osobiste obejmują:

  • prawo do autorstwa utworu,
  • prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem albo do udostępniania go anonimowo,
  • prawo nienaruszalności treści i formy utworu oraz jego rzetelnego wykorzystania,
  • prawo do decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności,
  • prawo do nadzoru nad sposobem korzystania z utworu (nadzór autorski).

Prawa autorskie osobiste są niezbywalne.

Ograniczenie praw autorskich wynika z:

  • dozwolonego użytku osobistego – uwaga: nie dotyczy programów komputerowych,
  • dozwolonego użytku publicznego,
  • prawo przedruku,
  • prawo cytatu,
  • specjalne uprawnienia bibliotek, archiwów i szkół.

Kilka zasad dobrego zarządzania własnością intelektualną

  1. Każdy pracownik danej firmy, bez względu na zajmowane stanowisko, powinien wiedzieć i zdawać sobie sprawę, że własność intelektualna – to podstawowa wartość danego przedsiębiorstwa. Zaznaczać to należy przy każdej okazji, tak np., można to zamieszczać  jako klauzule w regulaminach oraz umowach o pracę. Można także przekazać to poprzez rozpowszechnianie specjalnych druków ulotnych bądź broszurach. Specjaliści doradzają wprowadzić w firmie coroczne obchody własności intelektualnej, np. 26 kwietna, kiedy jest obchodzony Światowy Dzień własności Intelektualnej.
  2. W celu zbierania i monitorowania informacji oraz spraw z zakresu własności intelektualnej na rynku warto utworzyć w firmie oddzielne stanowisko bądź dział. Przynajmniej raz do roku musi być sporządzany w tym zakresie specjalny raport dla osób zarządzających. Jeśli nie ma możliwości utworzenia podobnego działu w danym przedsiębiorstwie, wykonywanie tych czynności można zlecić kancelariom rzeczników patentowych.
  3. W każdej firmie zaleca się prowadzić regularnie aktualizowany rejestr jej własności intelektualnej, w którym będą nadzorowane różnorakie terminy: płatności, ważności, odnowień firmowych. Tzw. „usługi lustracyjne”, czyli sprawdzenie własności intelektualnej firm konkurencyjnych, muszą być ciągle wykorzystywane, w tym celu, aby sprawdzać czy nie są naruszane przez konkurencję. Ważną jest także kontrola zasadności ponoszonych opłat licencyjnych, gdyż może się okazać, że firma płaci  opłatę licencyjną  za wykorzystanie wynalazku, na który paten już nie jest ważny. Usługi takiego charakteru też można zlecać specjalnym jednostkom.
  4. Firma zobowiązana jest wykorzystywać własność intelektualna tak, aby nie następowała jej degeneracja.
  5. Firma winna prowadzić badania dostępności własności intelektualnej i korzystać z tego, co jest dostępne. Wprowadzenie na rynek nowych produktów, nazw, reklamy każdorazowo powinno być konsultowane w kancelarii patentowej, by nie naruszyć cudzych praw.