Wsparcie instytucyjne przedsiębiorczości akademickiej w Polsce

Instytucje Otoczenia Biznesu -

są to takie instytucje, które oferują przedsiębiorcom szeroko zakrojone usługi wspierające. Oferta IOB obejmuje m.in. kwestie związane z tworzeniem, prowadzeniem i rozwojem przedsiębiorstwa, udzielanie informacji, szkolenia, doradztwo, usługi B+R itp. Jako Instytucji Otoczenia Biznesu można wskazać stowarzyszenia przedsiębiorców, centra wspierania przedsiębiorczości, inkubatory przedsiębiorczości, centra transferu technologii, instytucje sfery B+R, fundusze pożyczkowe, firmy prywatne świadczące usługi dla przedsiębiorców itp.

Inkubator Akademicki -

to specyficzny typ inkubatora przedsiębiorczości. Jest on traktowany jako przedłużenie procesu dydaktycznego o możliwości przygotowania do utworzenia przedsiębiorstwa i praktycznego działania na rynku oraz weryfikacji wiedzy i umiejętności. Tworzone w otoczeniu szkół wyższych inkubatory wspierają studentów i pracowników naukowych w praktycznych działaniach rynkowych. Oprócz funkcji realizowanych w tradycyjnych inkubatorach można wymienić cały szereg specyficznych działań zorientowanych na edukację przedsiębiorczości oraz komercjalizację nowych produktów i technologii będących efektem prac badawczo-rozwojowych prowadzonych w uczelniach. W inkubatorze akademickim występują szczególne możliwości rozwoju poprzez:

  •  dostęp do uczelnianych laboratoriów i aparatury badawczej,
  •  doradztwo technologiczne i patentowe,
  •  bezpośrednie możliwości wykorzystania wiedzy naukowców i studentów przy świadczeniu usług doradczych i szkoleniowych,
  • dostęp do baz danych o badaczach i wynalazcach, pomysłach, patentach i technologiach.

Zadaniem inkubatora jest pomoc nowo tworzonemu przedsiębiorstwu i umożliwienie mu przetrwania najtrudniejszego dlań okresu, czyli pierwszych 2-3 lat funkcjonowania. Inkubatory dostarczają początkującym przedsiębiorcom niezbędnej infrastruktury, usług, wsparcia merytorycznego. Dzięki znaczącej pomocy menedżerskiej oraz technicznej nowo powstające firmy mają większe szanse utrzymać się na rynku. Nie ponoszą tak wysokich kosztów wejścia na rynek, jak przedsiębiorstwa całkowicie zdane na siebie. Korzystają również z doświadczenia i wiedzy pracowników inkubatora. W przypadku dobrze działających inkubatorów współczynnik przetrwania firm inkubowanych jest 2-3 krotnie wyższy niż firm działających poza inkubatorem. Dobre efekty dają działania promujące przedsiębiorczość akademicką np. w formie konkursów biznesplanów.

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Instytucja została powołana w 1992 roku z inicjatywy Mazowieckiej Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości, jest organizacją pozarządową działającą „non-profit”.

Głównym celem działania Fundacji jest udzielanie wszechstronnej pomocy małym i średnim przedsiębiorstwom. Fundacja zajmuje się promocją stosowania zasad gospodarki rynkowej w Polsce oraz pomaga w uzyskaniu środków finansowych (zarówno unijnych jak i rządowych) przeznaczanych na wzrost konkurencyjności  przedsiębiorstw. Współpracuje z instytucjami, organizacjami i podmiotami gospodarczymi zajmującymi się rozwojem małych i średnich przedsiębiorstw oraz tematyką integracji europejskiej. Zadania te realizuje poprzez inicjowanie i wspieranie przedsięwzięć mających na celu promocję małych i średnich przedsiębiorstw.

Główne zadania Fundacji:

  • Obsługa programów dotacji Unii Europejskiej realizowana jako zadanie Regionalnej Instytucji Finansującej;
  • Prowadzenie Punktu Konsultacyjno - Doradczego świadczącego bezpłatne usługi informacyjne dla przedsiębiorców;
  • Organizacja Ogólnopolskiego Forum Gospodarczego Małych i średnich Przedsiębiorstw – dorocznego spotkanie przedsiębiorców polskich z przedstawicielami Parlamentu, Rządu oraz organizacji wspierających rozwój sektora msp.;
  • Organizacja Mazowieckich Spotkań Przedsiębiorców – dorocznych spotkań przedsiębiorców mazowieckich z władzami Mazowsza (Marszałkiem Województwa, Wojewodą, Prezydentami Miast, przedstawicielami samorządów administracji terytorialnej, itp.);
  • Wdrażanie oraz promocja inicjatyw kolejnych Światowych Kongresów Small Businessu (ISBC) w szczególności Kongresu organizowanego w Warszawie w 2004 r.;
  • Prowadzenie Centrum Doradztwa Finansowego i Proeuropejskiego „PRO-EURO”.

Od roku 2001 Fundacja MSP zajmuje się obsługą programów dotacji Unii Europejskiej jako Regionalna Instytucja Finansująca. Działania w tym zakresie obejmują m.in.:

  • pomoc w wypełnianiu wniosków o dotacje;
  • promocję programów wśród przedsiębiorców;
  • ocenę wniosków pod względem formalnym, administracyjnym i merytorycznym (w zależności od programu);
  • monitoring działań wnioskodawców;
  • rozliczanie wniosków w wypłatę dotacji, oraz inne działania.

W ramach swojej działalności jako Punkt Konsultacyjno-Doradczy Fundacja udziela bezpłatnych informacji i konsultacji:

  • informacje i konsultacje prawne, podatkowe, marketingowe i finansowe;
  • informacje o programach dotacji, konsultacje dot. wypełniania wniosków o dotacje;
  • informacje związane z uruchomianiem i prowadzeniem działalności gospodarczej.

Fundacja prowadzi również Centrum Doradztwa Finansowego i Proeuropejskiego „PRO-EURO”, które spełnia funkcje informacyjne dla przedsiębiorców w zakresie zagadnień związanych z funkcjonowaniem firm na zintegrowanym rynku europejskim.

Fundacja Małych i Średnich Przedsiębiorstw promuje idee Światowych Kongresów Small Businessu, występuje w szczególności jako organizator (wspólnie z Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości).

Do ważnych obszarów działania Fundacji należy również organizacja: Ogólnopolskich Forum Gospodarczych Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Mazowieckich Spotkań Przedsiębiorców, szkoleń, seminariów oraz spotkań członków Klubu Przedsiębiorców.

Od 1996 r. Fundacja jest częścią ogólnopolskiej sieci Krajowego Systemu Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU).

Fundacja Inkubator Technologiczny

Fundacja Inkubator Technologiczny (FIT) została założona we wrześniu 2005 roku przez Brytyjsko-Polską Izbę Przemysłowo-Handlowa (BPCC). Celem organizacji jest promocja i wspieranie rozwoju polskiej przedsiębiorczości. Fundacja bierze udział w licznych projektach wspomagających rozwój młodego biznesu, w tym Akademia BPCC, GrowEnterprise, SEEDA International mentoring oraz AIP mentoring.

Instytucje wspomagające przedsiębiorców w Polsce

Powiatowe bądź Wojewódzkie Urzędy Pracy

Urzędy te, oprócz rejestrowania osób bez zatrudnienia, pomagają również osobom planującym załażenie własnej działalności gospodarczej, można tam uzyskać szczegółowe informacje dotyczące procedury zakładania firmy, form prawnych działalności oraz sposobów jej finansowania.

Gminne Centra Informacji

Gminne Centra Informacji (GCI) – są to wyspecjalizowane placówki, dysponujące (przynajmniej w swoim założeniu) informacjami o aktualnych ofertach pracy, możliwościach podjęcia działań o charakterze wolontariatu, zawodach, szkołach i instytucjach szkolących, warunkach i procedurach uruchamiania własnej działalności gospodarczej a także podstawowymi informacjami z zakresu prawa pracy, praw i obowiązków bezrobotnego, integracji europejskiej oraz adresami urzędów pracy i innych instytucji świadczącym pomoc osobom bezrobotnym i poszukującym pracy.

Informacje udzielane przez GCI osobom prowadzącym działalność gospodarczą koncentrują się przede wszystkim na: wyszukiwaniu adresów firm (np. potencjalnych kontrahentów), rynków zbytu na danym terenie, informacji o kredytach, pożyczkach i innych rodzajach wsparcia finansowego.

Regionalne Instytucje Finansujące (RIF)

Regionalne Instytucje Finansujące (RIF) są regionalnymi partnerami Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) współpracującymi przy wdrażaniu polityki "sektorowej" adresowanej do MSP w regionie. Pełnią one jednocześnie analogiczną rolę wobec samorządowych władz regionalnych wdrażających strategie rozwoju regionu w obszarze dotyczącym MSP. Są łącznikiem, który w sposób spójny stosuje odpowiednie i skoordynowane instrumenty na poziomie regionalnym i krajowym. Podstawowe funkcje RIF:

  •     udzielanie informacji o dostępnych programach dotacji i warunkach uczestnictwa,
  •     pomoc w wyborze wykonawcy dotowanych usług doradczych,
  •     obsługa administracyjna i zarządzanie komponentem krajowym programu Phare,
  •     pomoc we wdrażaniu sektorowych programów operacyjnych (SPO WKP, SPO RZL)
  •     promocja programów adresowana do potencjalnych wykonawców usług doradczych,
  •     promocja programów adresowana do potencjalnych beneficjentów (przedsiębiorców),
  •     współpraca z PARP w zakresie merytorycznego i finansowego monitoringu wdrażanych programów,
  •     sporządzanie raportów merytorycznych i finansowych,
  •     prowadzenie bazy danych o uczestnikach programów.

Krajowy System Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw (KSU)

Krajowy System Usług dla Małych i Średnich Przedsiębiorstw jest siecią dobrowolnie współpracujących ze sobą niekomercyjnych organizacji świadczących pomoc na rzecz mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich przedsiębiorstw oraz osób podejmujących działalność gospodarczą, usługi:
Doradcze:

  •     specjalistyczne doradztwo w dziedzinie: marketingu, finansów, prawa, planowania i zarządzania, innowacji i transferu technologii, eksportu i jakości,
  •     podstawowe doradztwo dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą.

Szkoleniowe:

  •     specjalistyczne, np. z zakresu marketingu, finansów i zarządzania,
  •     dla osób rozpoczynających działalność gospodarczą,
  •     branżowe,
  •     ogólne (m.in. komputerowe, językowe).

Informacyjne:

  •     kojarzenie partnerów gospodarczych,
  •     sprawdzanie wiarygodności partnerów handlowych (wywiad gospodarczy),
  •     udzielanie informacji o targach.

Finansowe:

  •     pomoc w poszukiwaniu finansowania zewnętrznego, informowanie o preferencyjnych kredytach, sporządzanie biznes-planów,
  •     udzielanie poręczeń kredytowych, stanowiących dodatkową formę zabezpieczenia kredytów (fundusze poręczeń kredytowych),
  •     udzielanie pożyczek na rozpoczęcie lub rozwój działalności gospodarczej (lokalne fundusze pożyczkowe).

Misją KSU jest partnerskie wspieranie rozwoju małych i średnich przedsiębiorców. Podstawowym celem systemu jest podniesienie konkurencyjności polskich MSP poprzez dostarczenie im kompleksowej oferty wysokiej jakości usług oraz przygotowanie ich do działania na Jednolitym Rynku Unii Europejskiej. Uczestnictwo w systemie jest całkowicie dobrowolne, współpraca między ośrodkami ma na celu wyłącznie rozwój systemu wsparcia małych i średnich firm, a tym samym zwiększenie ich konkurencyjności. Rejestracja w KSU nie wiąże się bezpośrednio z żadnymi korzyściami materialnymi. Podmioty zarejestrowane w KSU nie działają dla zysku lub przeznaczają go na cele związane z zadaniami PARP. KSU nie jest systemem zamkniętym. Proces rejestracji w KSU prowadzony jest w trybie ciągłym.

Punkty Konsultacyjne (PK)

Punkty Konsultacyjne (PK) pełnią funkcję instytucji pierwszego kontaktu dla małych i średnich przedsiębiorców. Na terenie całego kraju działa ich przeszło 170 i ciągle powstają nowe. Do bezpłatnych informacji, jakie mała lub średnia firma może uzyskać w PK zaliczymy przede wszystkim: bezpłatne porady z dziedziny prawa, marketingu, finansów, podatków, produkcji itp., dotyczących prowadzenia działalności oraz zarządzania przedsiębiorstwem. Informują także o dostępnej na rynku ofercie banków oraz innych instytucji finansowych (np. firm leasingowych, funduszy pożyczkowych, funduszy poręczeń kredytowych, funduszy kapitałowych) skierowanej do sektora MSP (wraz ze szczegółami warunków udzielania kredytów), a także o możliwościach i sposobach korzystania ze wsparcia dla MSP dostępnego w PARP (Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości) lub w RIF (Regionalnej Instytucji Finansującej).

Centra Euro - Info

Projekt EURO INFO Centres (EIC) powstał w Komisji Wspólnot Europejskich w 1986 roku jako jeden z kluczowych elementów programu wspierania małych i średnich przedsiębiorstw. Celem działania Centrów Euro - Info w Polsce jest przygotowanie polskich małych i średnich przedsiębiorstw do integracji ze strukturami europejskimi i ułatwianie im dostępu do Jednolitego Rynku Unii Europejskiej.

Centra Euro - Info swoje zadania realizują przez udzielanie szczegółowych informacji oraz organizowanie warsztatów, szkoleń, seminariów i konferencji dotyczących polityki Unii Europejskiej, m.in. w zakresie: badań i innowacji; finansowania, jakości i standaryzacji; kultury, edukacji i szkoleń; ochrony środowiska i energii; polityki konkurencji; polityki regionalnej; rozszerzenia UE; społeczeństwa informacyjnego i handlu elektronicznego; unii celnej i podatków; waluty euro; wspólnej polityki rolnej, zatrudnienia i innych. Można w nich uzyskać również informacje na temat cech Jednolitego Rynku Wewnętrznego Unii Europejskiej, formalno-prawnych warunków współpracy gospodarczej z firmami z krajów członkowskich, a w tym regulacji prawnych, prawa handlowego, a także funkcjonowania i podstaw prawnych UE. W EIC udostępnione są także informacje o unijnych programach realizowanych w Polsce lub programach wewnętrznych Unii Europejskiej dostępnych dla polskich firm i instytucji.

Fundusze Poręczeń Kredytowych

Fundusz Poręczeń Kredytowych jest instytucją, której misją jest ułatwianie podmiotom gospodarczym dostępu do kredytów bankowych na prowadzenie działalności gospodarczej. Podstawowym narzędziem prawnym, za pomocą którego instytucja ta realizuje wyznaczony cel, jest umowa poręczenia, zawierana z bankiem udzielającym kredytu. W ten sposób fundusz zobowiązuje się wobec banku do zwrotu poręczonego kredytu lub jego części w przypadku, gdy kredytobiorca nie dopełnił obowiązku spłaty zaciągniętego kredytu. W rezultacie bank otrzymuje dodatkowe, wiarygodne zabezpieczenie, a kredytobiorca możliwość dostępu do oferowanych przez banki środków finansowych umożliwiających realizację planowanego przedsięwzięcia.

Oferta finansowa funduszy poręczeń kredytowych skierowana jest głównie do małych i średnich przedsiębiorstw. Fundusze poręczeń kredytowych pełnią istotną funkcję w lokalnej/regionalnej strukturze gospodarczej. Obok podstawowego celu, jakim jest ułatwienie dostępu małych i średnich przedsiębiorstw do bankowych środków finansowych przynoszą one korzyści bankom w postaci budowania klienteli banku. Ponadto instytucje te przyczyniają się do pobudzenia inwestycji lokalnych, a w dalszej perspektywie do tworzenia nowych miejsc pracy.
Fundusze poręczeń kredytowych prowadzone są przez rozmaite instytucje, które różnią się między sobą zarówno wielkością kapitałów będących w ich dyspozycji, jak i procedurami udzielania poręczeń. Również forma prawna, pod jaką prowadzić można fundusz poręczeń kredytowych, nie jest ograniczona. Instytucje prowadzące fundusz poręczeń kredytowych mogą przybierać formę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej. Fundusze poręczeń kredytowych prowadzone są również przez stowarzyszenia, fundacje i związki gmin.

Fundusze Pożyczkowe

Są to instytucję nie będącą bankiem, ich której działalność koncentruje się na zapewnieniu dostępu do zewnętrznych źródeł kapitału poprzez udzielanie pożyczek. Poprzez umowę pożyczki fundusz zobowiązuje się przenieść na rzecz pożyczkobiorcy (np. przedsiębiorcy) określoną ilość pieniędzy. Ten ostatni zobowiązuje się do zwrotu tej samej ilości pieniędzy. W zamian za pożyczkę pożyczkobiorca zobowiązuje się do zapłaty na rzecz funduszu odsetek, przybierających formę oprocentowania. W rezultacie fundusz pożyczkowy uzyskuje środki na prowadzenie działalności, a pożyczkobiorca uzyskuje środki finansowe na realizację zamierzonych celów.

Obok zaspokajania potrzeb finansowych swoich klientów, fundusze pożyczkowe świadczą szereg usług, takich jak pomoc swoim klientom w przygotowaniu wniosków pożyczkowych oraz biznes planów przedsięwzięcia. Oferują również pomoc doradczą przy zarządzaniu finansami w przedsiębiorstwie i prowadzą szkolenia w tej dziedzinie. Oferta funduszu pożyczkowego skierowana jest do przedsiębiorców (przede wszystkim mikro). Fundusze udzielają też pożyczek osobom bezrobotnym podejmującym działalność gospodarczą.

Fundusze pożyczkowe w istotnym stopniu wpływają na rozwój sektora małych i średnich firm, pomagając w przezwyciężeniu problemów związanych z dostępem do zewnętrznych źródeł finansowania.
W obrębie funduszy pożyczkowych wyodrębnić można też tzw. fundusze mikropożyczkowe. Instytucje te charakteryzuje uproszczony tryb przyznania pożyczki oparty na zindywidualizowanej, bardzo dokładnej analizie wiarygodności i rzetelności pożyczkobiorcy (w praktyce jest to rozmowa z doradcą), przy której analiza finansowa ma drugorzędne znaczenie lub jest pomijana (tzw. character based lending). Drugie, istotne podejście to tzw. step lending, polegające na tym, iż pierwsza pożyczka ma zawsze niewielką wartość. Kwota każdej kolejnej pożyczki jest sukcesywnie zwiększana (wraz ze wzrostem wiarygodności pożyczkobiorcy). Zaletą tego typu instytucji jest bliska współpraca z klientem i uproszczona do minimum dokumentacja (wniosek o pożyczkę ogranicza się z reguły do 1 strony).

Klientami funduszy pożyczkowych są osoby znajdujące się w trudnej sytuacji (np. bezrobotni) oraz mikroprzedsiębiorstwa mające trudności w uzyskaniu kredytu. Stąd też fundusze pożyczkowe stosują nietypowe formy zabezpieczenia, polegające m.in. na tworzeniu tzw. grup pożyczkowych, gdzie poszczególne osoby zaciągające pożyczkę poręczają sobie nawzajem. Podobnie jak w przypadku funduszy poręczeń kredytowych, zakres terytorialny działania lokalnych funduszy pożyczkowych ograniczony jest do jednej lub kilku gmin lub powiatu. Również i w tym przypadku, działalność zdeterminowana jest wielkością posiadanego kapitału.

Inkubatory Przedsiębiorczości

Inkubator przedsiębiorczości stanowią wyodrębnione w ramach jednego budynku i udostępnione przedsiębiorcom na preferencyjnych warunkach lokale wraz z pełną obsługą administracyjną (sekretariat) i biurową (sprzęt biurowy), w których mogą oni prowadzić działalność gospodarczą w początkowym okresie swej działalności. Preferencyjne warunki wyrażają się w niższych od rynkowych cenach najmu lokali i kosztach obsługi. Ponieważ celem inkubatora jest wsparcie przedsiębiorców w początkowym okresie ich funkcjonowania (ok. 3 lata od chwili powstania), wraz z upływem czasu przewidzianego do wyjścia firm z inkubatora ceny najmu zbliżają się do cen rynkowych.

W ramach swych zadań inkubatory świadczą na rzecz przedsiębiorców szereg usług dodatkowych takich jak szkolenia, doradztwo, obsługa prawna, a także zapewniają przedsiębiorcom dostęp do informacji oraz ułatwiają dostęp do zewnętrznych źródeł finansowania. Inkubatory przedsiębiorczości są formą promocji i wspomagania małych, nowo powstałych przedsiębiorstw. Ich najważniejszą misją jest stworzenie środowiska sprzyjającego transferowi technologii, wymianie doświadczeń i budowaniu więzi pomiędzy przedsiębiorstwami. Utworzenie inkubatora przedsiębiorczości sprzyja małym przedsiębiorstwom w przezwyciężaniu podstawowych barier rozwojowych oraz pozytywnie wpływa na lokalną przedsiębiorczość, przede wszystkim zaś na powstawanie nowych firm i kreowanie nowych miejsc pracy. Partnerami samorządów w utworzeniu i prowadzeniu inkubatorów są z reguły lokalne instytucje otoczenia biznesu. Inkubatory przedsiębiorczości mogą działać jako samodzielny podmiot (osoba prawna) lub stanowię wyodrębnioną organizacyjnie jednostkę prowadzoną w ramach istniejącej instytucji. Forma prawna inkubatora nie została określona. Najczęściej działają one w postaci fundacji i stowarzyszeń, ale mogą prowadzić swoją działalność w postaci spółki akcyjnej, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, a także zakładu budżetowego miasta lub gminy. Struktura organizacyjna i szczegóły dotyczące prowadzonej działalności powinny zostać określone w statucie (umowie spółki) oraz wewnętrznych regulaminach.

Inicjatywa Mikro

Oferta kierowana jest do najmniejszych firm (zatrudniających maksymalnie 10 osób), które mają problemy z uzyskaniem kredytu bankowego z uwagi na: brak zabezpieczenia, krótki czas działalności lub zbyt małą kwotę potrzebnego kapitału. Inicjatywa Mikro udziela również pożyczek na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Zastrzyk finansowy można dostać zarówno na działalność produkcyjną, usługową, jak i na handel.

 

Tekst opracowany na podstawie... [16.03.12].