Jak napisać biznesplan

Jak stworzyć plan biznesowy?

  1. Streszczenie
  2. Charakterystyka firmy
  3. Opis produktu
  4. Zarządzanie i pracownicy
  5. Rynek i konkurencja
  6. Marketing i sprzedaż
  7. Plany i harmonogram
  8. Analiza finansowa
  9. Przykładowy biznesplan.

Streszczenie

Jest wizytówką każdego biznesplanu, często to od niego zależy, czy osoba czytająca zainteresuje się całym planowanym przedsięwzięciem, zatem streszczenie musi być starannie przygotowane tudzież ma zawierać najbardziej istotne informacje z poszczególnych części. Ważna tu zarówno profesjonalna część merytoryczna, jak i szata graficzna.

Streszczenie powinno zawierać następujące informacje:

  • cel opracowania planu biznesowego (krótki opis przedsięwzięcia),
  • wysokość i przeznaczenie potrzebnych środków,
  • krótki opis produktów, usług i rynków zbytu ze szczególnym uwzględnieniem korzyści dla klienta,
  • doświadczenie i umiejętności kierownictwa w kontekście przydatności do danego przedsięwzięcia,
  • główne dane finansowe (przewidziane koszty, prognozy finansowe).

Streszczenie nie przekonuje do inwestycji, ale ma skutecznie zachęcić!

Charakterystyka firmy

Kolejną częścią planu biznesowego jest charakterystyka firmy. Ten fragment powinien zawierać podstawowe informacje o firmie, m.in. dokładny adres przedsiębiorstwa, jego krótką historię i charakterystykę właściciela(i). W tej części również należy przedstawić informacje o misji i celach, które firma zamierza realizować, określić przedmiot działalności, czyli opisać w kilku zdaniach, to, czym przedsiębiorstwo będzie się zajmować (lub już się zajmuje).

Przedstawiamy:
 

  • nazwę i formę prawną przedsiębiorstwa,
  • pełne dane adresowe
  • przedmiot działalności
  • charakterystykę właścicieli
  • historię firmy
  • misja i cele przedsiębiorstwa
  • otrzymane nagrody i posiadane certyfikaty
  • posiadane zasoby

Historia firmy

Przedstawić tu należy analizę za ostatnie trzy - pięciu lat przedsiębiorstwa, oczywiście, nie dotyczy to firm rozpoczynających pierwsze kroki w biznesie. Ważne w tej części jest to, aby informacje o przeszłości firmy były przedstawione rzetelnie, raczej nie należy ukrywać niepowodzeń, jednak starać się wyjaśnić przyczyny popełnionych błędów oraz przekonać czytającego, że w przyszłości takich rzeczy da się uniknąć.  

Misja i cele

Misja – to wektor rozwoju firmy, definiuje ona istotę biznesu i rynek docelowy, zatem w tym fragmencie trzeba mieć pamiętać o otoczeniu, w którym działa, misję formułuje się w oparciu o analizę konkurencji i potrzeb potencjalnych klientów. Dobrze określona misja sprzyja sprawnemu zarządzaniu, integruje i angażuje pracowników.

Jednym z kluczowych elementów planu biznesowego jest zdefiniowanie celów, które mogą być krótko- i długoterminowe. Można określić cele zarówno dla całego przedsiębiorstwa, jak i dla jego zorganizowanych części. Warto tu zamieścić informację o dążeniach firmy w danej działalności oraz kiedy i w jaki sposób założenia te mają być osiągnięte. Cele muszą być realne i formułowane na podstawie analiz rzeczywistości, najlepiej zadbać o podparcie analiz przez konkretne liczby.

Charakterystyka przedsiębiorstwa powinna być w miarę krótka, gdyż treść ta będzie rozwijana w dalszych częściach planu.

Opis produktu lub usługi

Kolejna część planu ma być poświęcona szczegółowej prezentacji przedmiotu działalności firmy. Najpierw wskazać należy czym konkretnie dana firma się zajmuje lub planuje zajmować, następnie poddać dogłębnej analizie wytwarzany produkt lub usługę. Ostatecznie, w tej części musi znaleźć się informacja o sektorze, branży tudzież obszarze działalności.

Fragment ten ma zobrazować cechy produktu, które wyróżniają go na tle produkcji konkurencyjnej, a „wyjątkowość” danego towaru należy uargumentować merytorycznie. Najlepiej tu udzielić odpowiedzi na pytanie, w jaki sposób proponowany produkt zaspokaja zapotrzebowanie rynkowe. W sytuacji, gdy firma zamierza oferować bądź oferuje kilka różnych produktów, ważnym jest wskazanie produktów kluczowych, na których opiera swoją działalność.

Dalsza część - to opis przedmiotu działalności.  Warto tutaj przedstawić technologię wytwarzania produktu i inne elementy decydujące o ostatecznym jego kształcie, jednak należy się starać unikać języka technicznego, używając jak najmniej zaawansowanego słownictwa, gdyż prezentowane treści muszą być zrozumiałe dla odbiorcy bez znajomości terminologii specjalistycznej.

Wzbogaceniem biznesplanu będą informacje o planach związanych z rozwojem produktu, gdyż praktycznie każdy produkt ma ograniczony czas istnienia na rynku, także powinno się przywidzieć jego ewentualne wycofanie.

W zakończeniu tej części wypada poruszyć kolejne istotne kwestie, a mianowicie posiadanie przez firmę koncesji, licencji i patentów.

Reasumując, omawiany fragment biznesplanu powinien zawierać następujące dane:

  • wady i zalety,
  • opis technologii,
  • porównanie produktu na tle konkurencji, przewaga konkurencyjna, wartość dla klienta,
  • posiadane prawa autorskie i patenty,
  • plany związane z unowocześnianiem produktu,
  • przepisy prawne związane z używaniem produktu,
  • przewidywany okres(cykl) życia produktu.

Zarządzanie i pracownicy

Oddzielne miejsce w planie biznesowym zajmuje sfera zarządzania firmą i personelem. Kadra zarządzająca i pracownicy - to jeden z kluczowych elementów, który będzie decydował o sukcesach projektu.

Fragment ten ma zapoznać odbiorcę z kompetencjami zespołu kierującego oraz pracownikami, którzy będą realizować przedstawiony w biznesplanie projekt. Tak więc, w tej części mają być zaprezentowane wszelkie dane o posiadanych zasobach ludzkich tak, aby osoba czytająca biznesplan miała dokładny obraz potencjału osobowego firmy. Niezbędne jest przedstawienie wszelkich możliwych kwalifikacji, doświadczeń i sukcesów członków zarządu.

W danej części biznes-projektu należy również opisać funkcjonowanie firmy, scharakteryzować jej organizację. Należy umieścić tutaj dane dotyczące struktury organizacyjnej, systemu przepływu informacji i podziału obowiązków poszczególnych członków kadry zarządzającej. Przejrzysta struktura organizacyjna usprawni zarządzanie firmą. W dalszej kolejności  należy przedstawić opis systemu wynagrodzeń, motywacji, rekrutacji pracowników, a także przedstawić potrzeby kadrowe. Nieco więcej uwagi warto poświęcić prezentacji systemu motywacji pracowników.

Podsumowując, w tym bloku przedstawiamy następujące informacje:

  • liczba pracowników oraz zmiany liczebności personelu w ostatnich latach (3 lata wstecz),
  • wiek, doświadczenie, historia kariery i osiągnięcia zawodowe kadry kierowniczej,
  • kwalifikacje kadry kierowniczej, szczególnie te przydatne przy realizacji danego przedsięwzięcia,
  • kwalifikacje pracowników wraz ze skończonymi studiami, kursami i szkoleniami,
  • struktura wykształcenia pracowników,
  • struktura organizacyjna i system komunikacji w przedsiębiorstwie,
  • podział obowiązków pomiędzy poszczególnych członków kadry zarządzającej,
  • polityka płacowa, zatrudnienia i szkoleń,
  • system kontroli i monitoringu podejmowanych działań,
  • usługi doradcze, z których korzysta firma,
  • pracownicy spoza zarządu.

Rynek i konkurencja

Część poświęcona analizie rynku jest jednym z najważniejszych rozdziałów planu biznesowego.  W rozdziale tym należy przedstawić otoczenie,  w którym przyszła firma (bądź już istniejąca) będzie działać (działa). Często po dokonaniu takiej analizy rynkowej następuje właściwa weryfikacja pomysłu.

Prawidłowo wykonana analiza powinna zawierać następujące ogniwa bazowe:

  • charakterystykę rynku (branży),
  • charakterystykę klienta,
  • opis konkurencji,
  • źródła przewagi konkurencyjnej.

Charakterystyka rynku – to fragment poświęcony sektorowi, w którym firma ma działać. Należy tu zawrzeć faktyczne informacje o branży, tendencjach i zmianach w niej zachodzących, najlepiej podeprzeć swoje wywody danymi statystycznymi oraz liczbami. Ważne tu jest przedstawienie czynników sukcesu i ryzyka związanych z istnieniem przedsiębiorstwa w danej branży.

W celu dogłębnej charakterystyki potencjalnego klienta należy udzielić odpowiedzi na następujące pytania: kim są klienci, gdzie są zlokalizowani, kiedy i dlaczego kupują, kto decyduje o zakupie, jaka jest wielkość zamówienia, jakie są ich oczekiwania i jakie są ich preferencje?

Następny fragment – to część poświęcona firmom konkurencyjnym. Należy tu poddać analizie następne kwestie: kim są konkurenci, gdzie są zlokalizowani, jaka jest ich liczba wielkość i potencjał, jaki mają udział w rynku, wskazać ich mocne i słabe strony oraz jakie działania należy podjąć, by z nimi konkurować.

Pamiętać należy, że uczciwa ocena konkurencji przedsiębiorstwa zwiększa wiarygodność biznesplanu.

Przewaga konkurencyjna

Fragment ten powinien zaprezentować źródła przewagi rynkowej produktu (usługi) wytwarzanego przez firmę, należy tu wskazać, czym tak naprawdę firma zamierza konkurować. W sytuacji, kiedy chwilowo jest brak konkurencji, należy jednak być przygotowanym, że podobny produkt może się pojawić, zatem stały monitoring rynku i konkurencji jest obowiązkowy.

Podsumowując, w tym rozdziale biznesplanu piszemy o:

  • prognozach rozwoju interesującej nas branży,
  • czynnikach, które wpływają na rozwój tej branży,
  • tempie rozwoju tej branży (np. wskazujemy, jaka rola jest tu czynnika postępu technologicznego),
  • potencjalnym kliencie firmy,
  • zakresie zasięgu geograficznego rynku (o ile takowy istnieje),
  • sektorach podziału rynku klientów,
  • konkurencji: porównanie z produktami wytwarzanymi przez nich, wyszczególnienie różnic, tempie rozwoju firm konkurencyjnych,
  • sposobach zdobycia rynku i klientów należących do konkurencji.

Marketing i sprzedaż

Następny rozdział biznesplanu jest częścią, która ma zapoznać i przekonać czytającego, jak firma będzie zarabiać i że będzie dochodowa. To jest miejsce na uzasadnioną merytorycznie strategię marketingową, przygotowaną na podstawie wiarygodnych danych o docelowym rynku, klientach, konkurencyjnych firmach i kontrahentach.

Tę część biznesplanu można zbudować na bazie koncepcji 4P:

1. Product (Produkt)

  • cechy produktu,
  • jakość produktu, zarządzanie jakością,
  • unikalność produktu,
  • technologia wytwarzania.

2. Price (Cena)

  • strategia(polityka) cenowa (orientacja popytowa czy kosztowa),
  • koszt jednostkowy produktu  (usługi),
  • cena u konkurencji,
  • rabaty,
  • obecny i prognozowany udział w rynku.

3. Place (Dystrybucja)

  • strategia sprzedaży i dystrybucji,
  • opis wykorzystywanych kanałów dystrybucji (własne służby sprzedażowe, partnerzy, detal, eksport),
  • partnerzy handlowi (zawarte umowy, zamówienia),
  • formy płatności,
  • usługi posprzedażowe i serwis.

4. Promotion (Promocja i reklama)

  • formy reklamy i promocji,
  • sposoby dotarcia do klienta (ulotki, foldery, billboardy, prasa, Internet, radio, telewizja),
  • budżet reklamowy (wskazać procent dochodu przeznaczanego na reklamę),
  • przeprowadzone i planowane kampanie reklamowe,
  • PR (Public Relations) – sposoby kreowania pozytywnego wizerunku firmy.

Plany i harmonogram

Kolejną część planu biznesowego należy poświęcić rozplanowaniu  i realizacji dobrze sprecyzowanych celów  firmy, pamiętając o jednym ważnym zagadnieniu,  którym jest zidentyfikowanie i określenie zarówno korzystnych, jak i niesprzyjających czynników, które mogą wpłynąć ma realizacje tychże planów.

W tym rozdziale przedstawiamy:

  • cele firmy i zakładane terminy ich realizacji,
  • sposób osiągnięcia założonych celów,
  • główne czynniki wpływające na realizację planów.

Warto pamiętać, że plan biznesowy powinien zawierać prognozy na co najmniej 5 lat od momentu rozpoczęcia działalności przedsiębiorstwa.

Analiza finansowa

Ostatnią część biznesplanu należy poświęcić szczegółowym szacunkom finansowym. Aby zaistnieć na rynku, potrzebne jest szczegółowe rozplanowanie działalności finansowej. Jest to spore wyzwanie dla początkujących przedsiębiorców, gdyż wymaga niemałej wiedzy, umiejętności, wysiłku oraz czasu, w odróżnieniu od poprzedzającej jej części składa się z danych liczbowych, szacunków i wskaźników. Analiza finansowa powinna zawierać spójne części pokazujące zależności w czasie pomiędzy uruchomieniem inwestycji, przychodami ze sprzedaży, zyskami oraz wytwarzaną gotówką. Początkujący przedsiębiorca, sporządzając taką analizę, bazuje na danych prognozowanych. 

Dobrze wykonana analiza finansowa powinna zawierać podstawowe kwestie, a mianowicie:

  • nakłady wymagane do realizacji przedsięwzięcia w chwili obecnej oraz przyszłości,
  • źródła finansowania firmy (kapitał własny, kredyty itp.),
  • bieżące koszty działalności,
  • przychody firmy i ich dynamika,
  • wielkość Zyków, które firma może wypracować,
  • stopę zwrotu z zainwestowanego kapitału.

Podstawy analizy finansowej

Treść omawianego dokumentu będzie się różnić w zależności od tego, dla kogo i w jakim celu jest on sporządzony, jednak mimo różnic, każdy plan finansowy musi zawierać trzy kluczowe punkty, są to: bilans, obliczenie strat i zysków, rachunek przepływów środków pieniężnych.

Bilans – jest zestawieniem majątku firmy (aktywów) i środków, za które majątek ten został nabyty (pasywów). Według zasady równowagi finansowej, aktywa musza się zrównać z pasywami, czyli bilans powinien „wyjść na zero”. 

Obliczeni strat i zysków jest to dokument o dochodach firmy, zawiera on zestawienie przychodów i kosztów danego przedsiębiorstwa.

Rachunek przepływów pieniężnych – to zestawienie realnych wpływów i odpływów gotówki, dokument ten ma informować o płynności finansowej firmy. 

Kosztorys

W tej część analizy finansowej powinny się znaleźć dane o nakładach związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej i założeniem firmy. Informacje te można przedstawić w następujący sposób:

  • budowa, zakup lub wynajem pomieszczeń,
  • wyposażenie w urządzenia i wyposażenie biura,
  • zakup środka transportu,
  • zakup towarów,
  • koszty reklamy – szyld, ulotki, wizytówki, ogłoszenia itp.

Do planu finansowego należałoby również dołączyć sprawozdanie historyczne (nie dotyczy to nowopowstających firm), źródła finansowania działalności, analizę progu rentowności, stopę zwrotu zainwestowanego kapitału, obecne i przyszłe zapotrzebowania na kapitał oraz założenia, na podstawie  których przedstawiono prognozy.

Prognozowanie

Wybrane części planu finansowego muszą zawierać prognozy na okres od 3 do 5 lat, zazwyczaj jest sporządzana szczegółową analiza na okres dwuletni ( w ujęciu miesięcznym bądź kwartalnym), dalsze lata – to plany roczne.